सिन्धुपाल्चोक/ सिन्धुपाल्चोक गुम्बा २ का जगतबहादुर श्रेष्ठकी वृद्धा आमा बिरामी छिन् । उनलाई चिसोले थप गलाएको छ । भूकम्पले घर भत्किएपछि जस्ताको छानो ओडाएर अस्थायी टहरा त बनाएका छन्, शीतले सुतेकै अवस्थामा ओछ्यान भिज्छ । चित्राको बारले चिसो सिरेटो छेक्दैन ।
 |
| भूकम्पको धक्काले भत्किएको सिन्धुपाल्चोक गुम्बा बस्ती । |
‘गाउँमा कसैले घर बनाउन सुरु गरेको छैन । मैले मात्र घर बनाउने ? ’ उनले भने । भूकम्पयता खाद्यन्नलगायत राहतको कुनै कमी छैन । संघसंस्थाले केही न केही सहयोग गरिरहेकै छन् । बालबालिकालाई बिहीबार हेलम्बु एजुकेसन एन्ड लाइभ्लिहुड पार्टनरसिप ९हेल्प० ले झोला, न्यानो कपडा र शैक्षिक सामग्री वितरण गर्यो । घर बनाउने विषयमा सरकारले कुनै निर्णय नदिँदा भने पीडित अन्योलमा छन् ।
‘हामीले कति समय गोठमा बस्नुपर्ने हो रु’ स्थानीय अमरबहादुर शाक्यले भने, ‘कस्तो घर बनाउने चाँडै निर्णय होस् ।’ सरकारले भूकम्पप्रतिरोधी घरको मोडेल सार्वजनिक गरे पनि दुर्गमका बासिन्दासम्म पुग्न सकेको छैन । गुम्बा सिन्धुपाल्चोककै दुर्गम गाविस हो । १, ३ र ४ वडाका २ सय १२ घरमा भूकम्पले क्षति पुर्याएको छ । १२ जनाको मृत्यु भएको थियो । आफन्त गुमाएका उनीहरूलाई राहत सामग्रीभन्दा पनि घर बनाउने ठोस निर्णयको खाँचो छ । आफ्नै सीपले बनाएको घर भत्किएपछि अब जति रेक्टरको भूकम्प आए पनि नभत्किने घर बनाउन चाहन्छन् पीडित । ‘हाम्रो सीप त काम नलाग्ने रै’छ,’ गुम्बा ४ का मंगलाल तामाङले भने, ‘कसरी बनाउँदा भत्किँदैन, हामीलाई सिकाइदिनुस् ।’
पीडितमध्येका कसैले चिसो बढे पनि घर बनाउने सुरसार गरेका छैनन् । कतिपयले भत्किएको घरको ढुंगा पनि निकालेका छैनन् । भग्नावशेष हटाउँदा सरकारी अनुदान नपाइने चिन्ता उनीहरूमा छ । ‘नयाँ घर बनाउन घडेरी पनि खारेको छैन,’ मंगलालले भने ।
सेलमाई तामाङले राहतमा १६ वटा जस्ता पाइन् तर घर बनाएपछि ओडाउने भन्दै प्रयोगमा ल्याएकी छैनन् । ‘अहिले प्रयोग गर्दा प्वाल पर्छ,’ उनले भनिन्, ‘नयाँ घर बनाएर एकैपटक ओढाउने भनेर राखेका छौं ।’ टोलमा कसैले बनाउन नथालेकाले सेलमाईले पनि सुरसार गरेकी छैनन् ।
गुम्बाकै छेउवाङले भने पालको छाप्रोमा चिसोले बस्नै नसक्ने भएपछि ढुंगाको गारोमा जस्ताको छानो हालेर छाप्रो बनाएका छन् । त्यही छाप्रो पनि बुधबार फेरि भूकम्पले हल्लाएपछि उनी तनावमा देखिन्थे । ‘पहिलेको घरमा पनि ढुंगाकै गारो थियो,’ उनले भने, ‘अहिले पनि त्रासमा छौं ।’ भूकम्प प्रतिरोधी घर बनाउन तालिम लिएका डकर्मीले पनि निर्माणमा हात हालेका छैनन् । गुम्बा गाविसका बासिन्दा मात्र नभई साढे ६ हजारभन्दा बढी पीडितको एउटै जिज्ञासा छ, घर बनाइहाले सरकारले दिने राहत नपाइने पो हो कि रु
‘अहिले नबनाउनुस्’
पूर्णचन्द्र भट्टराई
प्रवक्ता, स्थानीय विकास मन्त्रालय
प्रवक्ता, स्थानीय विकास मन्त्रालय
